دیود شاتکی چیست؟

دیود شاتکی

در میان قطعات الکترونیکی، دیود شاتکی به دلیل ویژگی‌های منحصر به فرد و کاربردهای گسترده، جایگاه قابل توجهی را به خود اختصاص داده است. این دیود که به نام فیزیکدان آلمانی والتر اچ. شاتکی نامگذاری شده است، یک المان اساسی و پرکاربرد در مدارهای الکترونیکی مختلف به خصوص مدارات با سرعت سوئیچینگ بالا می‌باشد. در این مقاله ابتدا نحوه عملکرد دیود شاتکی و مزایای آن را بررسی می‌کنیم و در ادامه به کاربردهای مختلف آن در مدارات الکتریکی می‌پردازیم.

بیشتر بخوانید: دیود چیست؟

دیود شاتکی چیست؟

دیود شاتکی(Schottky diode) یک دیود اتصال فلزی-نیمه هادی است که با مکانیزم متفاوتی در مقایسه با دیودهای اتصال p-n معمولی کار می‌کند. در این دیود به جای استفاده از اتصال p-n، از اتصال فلز- نیمه هادی استفاده شده است که معمولاً توسط یک تماس فلزی بر روی یک ماده نیمه هادی شده، مانند سیلیکون یا آرسنید گالیم ایجاد می‌شود.

اصل کلیدی در ساخت دیود شاتکی، تشکیل یک سد شاتکی در رابط فلز- نیمه هادی است. سد شاتکی یک مانع انرژی پتانسیل است که از عبور الکترون‌ها از فلز به نیمه هادی جلوگیری می‌کند. این مانع به دلیل تفاوت در عملکردهای کاری بین ساختار فلز و مواد نیمه هادی ایجاد می‌شود. در تصویر زیر یک نمونه دیود شاتکی را به همراه نماد و ساختار داخلی آن مشاهده می‌فرمایید:

ساختار داخلی و نماد دیود شاتکی

مزایای دیود شاتکی

دیود شاتکی دارای مزایای بسیاری نسبت به دیودهای معمولی می باشد که مهم‌ترین آن‌ها در این بخش توضیح داده شده است:

الف) افت ولتاژ هدایتی پایین

یکی از قابل توجه ترین ویژگی‌های دیود شاتکی، افت ولتاژ هدایتی پایین آن است. در مقایسه با دیودهای معمولی اتصال p-n، دیود شاتکی افت ولتاژ بسیار کمتری را در حین هدایت و در بایاس مستقیم ایجاد می‌کند که این مقدار معمولاً در حدود 0.2 تا 0.8 ولت می‌باشد. این ویژگی مهم، استفاده از این دیودها را برای کاربردهایی که تلفات کم و سرعت سوئیچینگ بالا مورد نظر است، ایده آل می‌سازد.

ب) سرعت سوئیچینگ بالا

عدم وجود ذخیره سازی حامل اقلیت و ترکیب مجدد در دیود شاتکی، سرعت سوئیچینگ بالاتری را فراهم می‌سازد. این امر باعث می‌شود که دیود شاتکی برای کاربردهای فرکانس بالا مانند یکسوسازی RF (فرکانس رادیویی) و تقویت توان مناسب باشد.

ج) زمان بازیابی معکوس کم

دیود شاتکی زمان بازیابی معکوس ناچیزی دارد، به این معنی که می‌تواند به سرعت از حالت رسانا به حالت غیر رسانا تغییر کند. این مشخصه در کاربردهایی مانند منابع تغذیه و مدارهای یکسو کننده که نیاز به یکسوسازی سریع و مسدود کردن عبور جریان دارند، سودمند است.

کاربرد دیود شاتکی

در این بخش مهم ترین کاربردهای دیود شاتکی توضیح داده شده است:

1) یکسوسازی جریان و ولتاژ

افت ولتاژ هدایتی پایین و سرعت سوئیچینگ بالای دیودهای شاتکی آن‌ها را برای کاربردهای یکسوسازی ایده آل می‌کند. از این قطعات معمولاً در منابع تغذیه، مبدل های DC-DC و مدارات کلمپ ولتاژ استفاده می‌شود. توانایی آن ها در مدیریت سطوح جریان بالا و تلفات توان کم به افزایش بازده کلی مدار کمک می‌کند.

2) کاربردهای RF و مایکروویو

به دلیل سرعت سوئیچینگ بالا، دیودهای شاتکی کاربرد گسترده ای در مدارهای RF و مایکروویو دارند. این قطعات در میکسرها، آشکارسازها، مدولاتورها و ضرب کننده‌های فرکانس به کار می‌روند. پاسخ فرکانسی بالای آن ها امکان پردازش و تقویت سیگنال را به خوبی فراهم می‌کند.

3) سیستم‌های انرژی خورشیدی

از دیودهای شاتکی در سیستم‌های فتوولتائیک (PV) نیز استفاده می‌شود. وظیفه این دیودها در سیستم‌های خورشیدی، عملکرد به عنوان دیودهای مسدود کننده می‌باشد، به طوریکه از عبور جریان معکوس از باتری به سمت پنل خورشیدی جلوگیری کنند. همچنین، افت ولتاژ هدایتی کم آن‌ها، باعث کاهش تلفات انرژی الکتریکی و در نتیجه، افزایش بازدهی کلی سیستم انرژی خورشیدی می شود.

4) مدارهای دیجیتال پرسرعت

در مدارات دیجیتال، از دیودهای شاتکی برای مسدود سازی سیگنال و محافظت در برابر تخلیه الکترواستاتیک (ESD) استفاده می‌شود. پاسخ سریع و ظرفیت کم این دیودها، استفاده از آن ها را برای انتقال داده با سرعت بالا و یکپارچگی سیگنال مناسب می‌کند.

5) الکترونیک خودرو

از دیودهای شاتکی به طور گسترده در سیستم برق خودرو برای کاربردهای مختلف استفاده می‌شود. دیودهای شاتکی در یکسوسازی دینام، مدارهای تنظیم ولتاژ و همچنین به عنوان دیودهای حفاظتی در برابر نوسانات ولتاژ و ولتاژهای گذرا استفاده می‌شوند.

جمع بندی

ویژگی‌های منحصر به فرد دیود شاتکی همانند افت ولتاژ هدایتی پایین، سرعت سوئیچینگ بالا و زمان بازیابی معکوس کم و همچنین کاربرد آن در مدارات سوئیچینگ، مدارهای RF و مایکروویو، سیستم‌‌های انرژی خورشیدی، مدارهای دیجیتال پرسرعت و الکترونیک خودرو، آن را به یکی از مهمترین و کاربردی‌ترین قطعات الکترونیکی تبدیل کرده است.

در این مقاله، مطالب مهمی در مورد دیود شاتکی و اصول عملکردی آن ارائه شد و در مورد کاربردهای این نوع دیودها و لزوم استفاده از آن‌ها در الکترونیک و مدارات مخابراتی و ... صحبت شد. تمامی موارد فوق به صورت عملی همراه با نکات تجربی دیگر در مورد دیودها و انواع آنها و نکات عملی مربوط به هر کدام به طور کامل در دوره جامع آموزش الکترونیک بررسی کرده ایم.

در پایان، ممنون که همراه ما بودید. هر سوال یا ابهامی در مورد مطالب ارائه شده در این مقاله دارید حتما در کامنت ها بنویسید، به تمام سوالات پاسخ داده میشه. اگه انتقاد یا پیشنهادی هم داشتید ممنون میشم با ما در میان بزارید.

منابع: Electronics Tutorials Build Electronic Circuits

سجاد قابلی

72 مطلب منتشر شده

سجاد قابلی هستم، دکترای الکترونیک قدرت. اینجا هستم تا باهم کلی تجربه ی خوب در مورد برق و الکترونیک به دست بیاریم.

درباره این مطلب نظر دهید !
قالب فروش فایل

مطالب مرتبط